UNU MONDO

Esperantista partio por justa tutmondiĝo

 

UM kaj aliaj esperantaj organizoj

[Hejmpaĝo de UNU MONDO]


 

Foje interesiĝantoj demandas, kiajn rilatojn UNU MONDO havas al aliaj esperantaj organizoj kiel UEA, SAT aŭ la Civito. Jen unuaj ideoj por doni respondon. Atentu: La ĉi-subaj rimarkoj estas nur privataj opinioj de Ulrich Matthias. Kelkaj reagoj legeblas en la retlisto de UNU MONDO kaj en la retejo de la Esperanta Civito.

 


 

Antaŭrimarko: La ĉefa diferenco inter UNU MONDO kaj aliaj esperantaj organizoj estas, ke UNU MONDO deziras esti esperantista partio. Verŝajne ĝi estas eĉ la sola organizo, kiu klare difinas sin tia partio. Ĝi do ne klopodas esti politike neŭtrala, sed planas partopreni en balotoj. Kompreneble membroj de UNU MONDO povas samtempe esti membroj en iuj ajn aliaj esperantistaj organizoj – ni malrekomendas neniun esperantan organizon, ĉar ĉiu principe povas havi iujn avantaĝojn aŭ iun utilon, kaj iom da konkurenco povas utili ankaŭ en la esperanta mondo.

 


 

1. Universala Esperanto-Asocio (UEA)

 

UNU MONDO rekonas la gvidan rolon de UEA en la tutmonda Esperanto-movado. Kvankam malfacilas funkciigi grandan tutmondan asocion laŭ demokratiaj principoj, UEA relative bone sukcesas en tio. Estas bone havi iun fortan, neŭtralan tutmondan Esperanto-Asocion, kiu povas senprobleme teni kontaktojn eĉ al esperantistoj en landoj kiel Ĉinio, Vjetnamio, Kubo aŭ Irano. Pro sia laŭstatuta neŭtraleco, UEA apenaŭ povas aktivi politike, kaj sekve UEA kaj UNU MONDO bone kompletigas unu la alian. Eĉ se plimulto de ĝiaj membroj favorus tion, UEA verŝajne ne rajtus subskribi ekzemple la alvokon por Parlamento ĉe la Unuiĝintaj Nacioj (kiun UNU MONDO ja subskribis).

 

Sian rolon kiel ĉefa esperantista organizo UEA plenumas en kontentiga maniero. Tamen ankaŭ planoj por pluevoluigi aŭ modernigi UEA povus esti utilaj. Ekzemple nuntempe ne estas facile kompreneble, ke religiaj aŭ politikaj Esperanto-asocioj ne rajtas aliĝi al UEA.

 

UNU MONDO jam petis kunlaboran kontrakton kun UEA, kiun ni tamen povos ekhavi – kiel ankoraŭ relative nova organizo – antaŭvideble nur en 2011.

 

Similan sintenon kiel al UEA nia partio UNU MONDO havas al la plej multaj landaj sekcioj de UEA: Kutime estas tre bone, se neŭtrala asocio klopodas kunigi kiel eble plej multajn esperantistojn por apliki kaj disvastigi Esperanton.

 


 

2. Esperanta Civito

 

La Esperanta Civito evidente samopinias kun UNU MONDO pri tio, ke esperantistoj havas ion por diri al la mondo ne nur rilate al la lingva problemo. La kulturaj kaj eldonaj agadoj de la Civito kaj LF-koop meritas altan respekton, simile kiel ankaŭ la sukcesaj klopodoj por akcepto de la Esperanta PEN-Centro en la Internacia PEN-Klubo. La Civito tenas bonajn, respektoplenajn  kontaktojn al multaj afrikaj esperantistoj. Ankaŭ en la strukturoj de la Civito eblas trovi kelkajn pozitivajn aferojn – ekzemple senaton konsistantan el diversaj politikaj grupoj.

 

Tamen ekzistas ankaŭ diferenco inter la Civito kaj UNU MONDO: La Civito inklinas oponi al finvenkismo, dum UNU MONDO deziras trovi kompromison inter raŭmismo kaj finvenkismo. Ankaŭ ni ne trovas aparte utile postuladi ekzemple, ke la „la EU-instancoj enkonduku Esperanton“; tamen UNU MONDO principe subtenas klopodojn, kies fina celo estas ia „venko“ de Esperanto. Samtempe ni konscias pri tio, ke eĉ sen „fina venko“ Esperanto povus grave servi al la mondo, ekzemple se esperantistoj sukcesus konsiderinde kontribui al mondfederismo kaj paco. Ni notu, ke plej kontentigaj estas verŝajne tiaj por- aŭ per-esperantaj agadoj, kiuj iel plibonigas la mondon eĉ en la kazo, ke Esperanto neniam vere „venkos“. En tio ni certe samopinias kun la Civito.

 

Ni bedaŭras, ke la Civito kondutas tro kritikeme al UEA. Entute, pri esperanta civitaneco ni havas neŭtralan opinion – kiu deziras peti ĝin, tiu simple faru tion.

 


 

3. Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT)

 

Same kiel SAT, ankaŭ UNU MONDO decide kontraŭas naciismon. Diferenco estas, ke UNU MONDO tamen ne estas klare maldekstra, sed direktiĝas ankaŭ al homoj el la „politika mezo“, ekzemple al simpatiantoj de kristandemokrataj partioj, kvankam ĝi pli forte ol ordinaraj kristandemokratoj emfazas celojn kiel „paco“, „ekologio“ aŭ „forigo de malriĉeco“. Dum SAT devenas de la laborista movado, UNU MONDO devenas de la zamenhofa ideo pri interkultura humanismo aŭ tutmonda etiko.  

 


 

4. Eŭropo – Demokratio – Esperanto (EDE)

 

UNU MONDO ŝuldas profundan dankon al EDE pro la ideo, ke esperantistoj kuniĝu por partopreni en balotoj. La pioniroj de EDE montris, ke tio efektive eblas. Tamen UNU MONDO disiĝis de EDE pro diversaj kaŭzoj: EDE fokusiĝas je la celo „fortigi la demokration en Eŭropa Unio“ kaj la ideo, ke la instancoj de EU enkonduku Esperanton, sed ne sufiĉe okupiĝas pri gravaj mondaj problemoj. Sekve, EDE ja povas esti utila por diskonigi Esperanton, sed – ĉar Eŭropo jam estas relative demokratia kaj lingvopolitiko ne profunde tuŝas ordinarajn EU-civitanojn – EDE ne havas ŝancon akiri fortan subtenon ankaŭ ekster la Esperanto-movado.

 

Kontraŭe al EDE, UNU MONDO celas esti vera partio, kiu laŭeble partoprenu en ĉiaj balotoj (ne nur ĉiun kvinan jaron en eŭropaj balotoj, tiamaniere restante malmulte konata) kaj pretas publikigi opiniojn pri ĉiaj politikaj temoj, i.a. surbaze de la interna ideo de Esperanto kaj de tiaj politikaj sintenoj, kiaj troveblas ĉe ne tro malmultaj esperantistoj.

 

UNU MONDO emfazas, ke por solvi aktualajn problemojn (ekzemple la financan krizon aŭ la abismon inter riĉaj kaj malriĉaj landoj) etiko ne malpli gravas ol demokratio.

 

En la praktiko, EDE ĝis nun ricevis subtenon preskaŭ nur de esperantistoj kaj de homoj, kiuj malŝatas tro fortan rolon de la angla lingvo. Almenaŭ ekster Francio apenaŭ ekzistis klopodoj de EDE kunlabori kun ne-lingvaj movadoj, kiuj deziras realigi pozitivajn valorojn. Kontraŭe, Al UNU MONDO prezentiĝas abundaj eblecoj kunlabori kun movadoj kun noblaj celoj, ekzemple la multfaceta germana unumonda movado („Eine-Welt-Bewegung“).

 


 

5. Asocio de Verduloj Esperantistaj (AVE)

 

UNU MONDO plene subtenas la bazajn celojn de AVE kiel ekzemple ekologion kaj pacon. Tamen, kontraŭe al AVE, UNU MONDO ne trovas oportune firme ligi sin al naciaj verdaj partioj. La ideo, ke esperantistoj mem evoluigu politikan programon, aspektas pli alloge ol ligiĝi al partioj, ĉe kiuj la ideoj de Esperanto kaj de mondfederismo ludas nur tre marĝenan rolon. Krome multaj esperantistoj trovas en verdaj partioj iujn trajtojn, kiuj ne plaĉas al ili. (En Germanio, tio povas esti ekzemple, ke la Verduloj origine formiĝis eble pli de ia protesta movado – al kiu apartenis ankaŭ maldekstraj perfortuloj – ol de homoj, kiuj deziris labori pozitive por plibonigi la mondon; kaj poste la Verduloj fariĝis eble eĉ tro ordinara partio, kiu ne ĉiam sufiĉe klopodis pri pacaj solvoj).

 

Ni bedaŭras, ke la sekretario de AVE, Manfred Westermayer, vidas en UNU MONDO ĉefe iun nedeziratan konkurencon.

 


 

6. Kristana Esperantista Ligo Internacia (KELI)

 

KELI kunigas ĉefe anojn de la luterana kaj aliaj relative modernaj kristanaj konfesioj, inkluzive de progresemaj katolikoj. En la pasintaj jardekoj, KELI-prezidantoj kiel Adolf Burkhardt aŭ Jacques Tuinder modele agadis por ekumenismo, kaj daŭre KELI estas moderna kaj malferma (kvankam ankaŭ malgranda kaj malforta) asocio, kies celoj harmonias kun tiuj de UNU MONDO.

 


 

7. Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE)

 

Laŭstatute, IKUE deziras pere de Esperanto i.a. „kontribui al realigo de la homaj interkompreno, frateco kaj paco en la nuntempa mondo“, kio kompreneble estas tre laŭdinda el vidpunkto de UNU MONDO. Tiun ĉi celon IKUE vere plenumas, ne nur interne de si, sed ankaŭ per harmonia kunlaboro kun KELI en la spirito de ekumenismo, kaj pere de amikaj rilatoj ankaŭ al anoj de aliaj religioj kaj al senreligiuloj.

 

En la praktiko, IKUE tradicie klopodas montri plenan fidelecon al la Papo. Tio povas esti utila el strategia vidpunkto, se oni pensas pri la reputacio de Esperanto ĉe la Sankta Seĝo; tamen el vidpunkto de Tutmonda Etiko estas utile, se homoj ne tro senkritike rilatas al sia propra religio kaj ties gvidantoj. En la nuna tempo, kiam en kelkaj landoj la Romkatolika Eklezio ne ĝuas plej altan fidon, ankaŭ IKUE devus pli klopodi dialogi kun la mondo, ĉiam konsciante pri tio, ke la limo inter bono kaj malbono trairas ĉiun religion kaj eĉ ĉiun homon. Memorante la „mea culpa“-preĝon de Johano Paŭlo II el la jaro 2000, tiaj pensoj ne devas esti fremdaj al nuntempaj katolikoj.

 


 

8. Bahaa Esperanto-Ligo (BEL)

 

La Bahaa Religio emfazas la unuecon de la homaro: „La tero estas nur unu lando, kaj ĉiuj homoj estas ĝiaj civitanoj“ (Baha’u’llah). Ĝi deziras realigi pacon kaj homajn rajtojn, kaj amikan dialogon inter ĉiuj religioj. Tiuj ĉi bazaj celoj de Bahaismo kaj UNU MONDO evidente tre similas.

 

Almenaŭ ĝis en la tempo de Lidia Zamenhof, la principoj de bahaismo certe aspektis tre avangardaj, kaj parte ili estas tiaj ĝis hodiaŭ, precipe en komparo kun kelkaj tendencoj en islamo. Tamen nuntempe kritikantoj de bahaismo mencias kelkajn malavantaĝojn, parolante ekzemple pri tro konservativa sinteno de bahaismo al ekskomunikado, mortpuno aŭ samseksemo, kaj pri inklino al cenzuro. Plia tia malavantaĝo – la fakto ke bahaanoj ne envolviĝu en politika agado – verŝajne malebligas, ke bahaanoj transprenos iun postenon en UNU MONDO.

 

Tamen menciindas, ke krom la ĉefa branĉo de bahaismo ekzistas ankaŭ modernaj bahaaj komunumoj, precipe la Unitara Bahaismo, kiu – laŭ juĝo de ekstere – verŝajne konservas ĉiujn bonajn trajtojn de bahaismo sen transpreni la malpli bonajn flankojn de ties ĉefa branĉo. Estus interese ekscii, kion Bahaa Esperanto-Ligo pensas pri tio. Unitara Bahaismo eĉ aparte bonvenigas politike aktivajn homojn.

 


 

9. Tutmonda Esperantista Vegetarana Asocio (TEVA)

 

Vegetara vivmaniero – aŭ jam reduktado de viandomanĝado – povas grave utili al celoj de UNU MONDO kiel ekologio, sano kaj malpliigo de perforto. Tiaj celoj ligas nin kun TEVA. UNU MONDO ne nur estu por bestoprotektado, sed emfazu ankaŭ, ke manĝi malpli da viando povas esti paŝo al pli humana estonto.

 


 

Reagoj ĉiam estas bonvanaj – de anoj aŭ interesiĝantojanoj de UNU MONDO same kiel de anoj de la menciitaj aliaj organizoj. Vi povas skribi al la reta forumo de UNU MONDO aŭ al <um @ unu-mondo.org>.

 

Ulrich Matthias, 2010-05-02

 


 UNU MONDO. Esperantista partio por justa tutmondiĝo.


 

Lastaj ŝanĝoj: 2009-05-09