Bonvenon
Aktualaĵoj
Bazaj  ideoj
Organizo
Statuto
Membreco kaj servoj
UNU MONDO  kaj  EDE
Reprezentantoj
Helpa  agado
Impressum/respondeco

Bazaj ideoj

 

Mia lando estas la mondo kaj mia religio estas fari bonon.

My country is the world and my religion is to do good.  -  Thomas Paine

 

UNU MONDO deziras subteni tiajn kondutojn kaj agojn, kiuj povas igi nian mondon pli paca, pli justa kaj pli humana.

 

Tiaj kondutoj estas ekzemple ekologia vivmaniero, sociala engaĝiĝo, justa komerco, civila kuraĝo en profesio kaj ĉiutaga vivo, subteno de bonfaraj organizoj, etika moninvestado kaj evitado de narkotaĵoj. Ankaŭ kelkaj kondutoj ne ĉiam alte respektataj en la socio povas esti tiaj - ekzemple nutrado kun malmulte da viando, aŭ la lernado de Esperanto. Aparte gravas amoplena edukado por niaj infanoj.  

 

Ĉiu unuopulo povas senpere kontribui al tiaj celoj. Sed gravas ankaŭ subteno per politiko. Jen tasko por UNU MONDO.

 


 

Etika bazo

 

UNU MONDO sin bazas sur tutmonda etiko kaj interkultura humanismo, t.e. sur strebadoj akiri el la diversaj kulturoj minimuman konsenton pri bazaj principoj, kiuj ebligas harmonian kunvivadon de la homaro. Al la bazaj principoj kaj celoj de UNU MONDO apartenas la respekto pri ĉia vivo, mediprotektado kaj daŭripova evoluo, homaj rajtoj, paca kunlaboro, tutmonda demokratio kaj dialogo inter la religioj kaj kulturoj. 

 

UM klopodas labori pozitive kaj konstrue, per strategio de etaj paŝoj.

 

Esperanto

 

 

 

 

 

Junaj esperantistoj en Internacia Junulara Kongreso (Strasburgo, 2001)  

 

 

 

Simile kiel tutmonda etiko aŭ interkultura humanismo celas esti ponto inter religioj kaj kulturoj, Esperanto celas esti ponto inter popoloj kaj lingvaj grupoj. Kiel neŭtrala, facile lernebla dua lingvo Esperanto servas al internacia kompreniĝo kaj egalrajta kunlaboro. La ekzistantaj lingvoj (same kiel ekzistantaj religioj kaj mondkonceptoj) ne estu forigataj. Esperanto jam nun ebligas al homoj senti sin mondcivitanoj. Ĝi estas parto de pli ol 120-jara humanisma kulturo, ĉar jam ĝia iniciatinto, Ludoviko Zamenhof, deziris malkonstrui lingvajn barojn favore al la celo, ke ĉiu „vidu en sia proksimulo nur homon kaj fraton“.

 

UM deziras disvastigi Esperanton por igi la tutmondan kompreniĝon pli efika kaj pli justa. Ĝi konstante atentigu pri tio, ke Esperanto estas lingvo vivanta kaj utila. Finvenkismaj postuloj kiel "la EU-instancoj ekuzu Esperanton" aŭ "Esperanto fariĝu oficiala lingvo de UN" nuntempe ne havas prioritaton en la programo de UM. Sed indas argumenti por pli vasta instruado de Esperanto laŭokaze ankaŭ kun la argumentoj, ke Esperanto povas helpi plifortigi la demokration en EU, kaj - precipe - faciligi la realigon de tutmonda demokratio.

 

Tutmondiĝo kiel ŝanco

 

UM rigardas la tutmondiĝon kiel ŝancon por realigi homajn rajtojn kaj forigi malriĉecon ĉie en la mondo. Por eluzi tiun ĉi ŝancon, ĝi engaĝiĝas por tutmonda pensado kaj ekologi-sociala merkata ekonomio. La principoj de la monda ekonomia ordo ŝanĝiĝu tiel, ke malpli riĉaj landoj ekhavu justajn ŝancojn en monda komerco, dum samtepe malaperu sociala kaj ekologia dumpingo. Tiucele gravas enkonduki demokratiajn strukturojn sur monda nivelo.

 

Monda Parlamento 

 

Longtempa celo de UM estas Monda Federacio el egalrajtaj membroŝtatoj. Demokratie elektita Monda Parlamento ellaboru kelkajn bazajn leĝojn. Laŭ la principo de subsidueco, tiuj ĉi leĝoj limiĝu je tiaj temoj, kiuj koncernas la tutan homaron, kiel ekzemple paco, mediprotaktado kaj homaj rajtoj. La membroŝtatoj devige obeu la leĝojn, respondecante pri tio antaŭ Monda Tribunalo.

 

Kiel realisman kaj subtenindan paŝon al tiu ĉi direkto UM rigardas la Kampanjon por UN-Parlamento. UM subskribis tiun ĉi alvokon en aprilo 2010 kiel la 17-a internacia neregistara organizo.

 

Justa komerco

 

UM subtenas justan komercon. La prezo de varoj ebligu dignan vivon al la homoj, kiuj produktas ilin, kaj al iliaj familioj. Enspezoj el tia komerco helpu ankaŭ financi projektojn de edukado, sano kaj mediprotetado. 

 

Homaj rajtoj

 

UM subtenas la Universalan Deklaracio de Homaj Rajtoj kaj deziras, ke tiu ĉi deklaro fariĝu - deviga leĝo de tutmonda juro. UM deziras dialogi ankaŭ kun tiuj, kiuj malatentas la Deklaracion.  

 

Ekologi-sociala merkata ekonomio kaj solidara ekonomio

 

La ideoj de konkurenco kaj de prezoj estiĝantaj surbaze de mendo kaj oferto estas gravaj por progresigi la ekomomion kaj teknologion. Sed ne malpli gravas etikaj principoj, al kiuj apartenas protektado de malfortuloj, kaj ekologio kiel bazo por daŭripova evoluo. Pro tio UM subtenas la iniciativon de Tutmonda Marshall-Plano por ekologi-sociala merkata ekonomio. Samtempe ĝi subtenas ankaŭ solidaran ekonomion, t.e. ekonomian agadon, kiu orientiĝas ne laŭ financa profito, sed laŭ la bezonoj de la homoj, kun alta respekto pri socialaj, demokratiaj kaj ekologiaj principoj.

 

UNU MONDO en unuopaj landoj

 

En unuopaj landoj, UM evoluigu precizajn kaj konkretajn programojn laŭ la tieaj cirkonstancoj kaj bezonoj, tamen ĉiam en akordo kun la statuto de la tutmonda partio UM. Certe facilas trovi en ĉiu lando kelkajn bonajn konkretajn ideojn. En Germanio tiaj povus esti ekzemple pli facila agnosko de eksterlandaj lernejaj, studaj aŭ laboraj atestoj kaj diplomoj, la malpermeso de ĉia varbado por tabako aŭ la realigo de la programo de senpaga disdonado de fruktoj en lernejoj (subtenata de EU, sed apenaŭ realigita en Germanio). Krompreneble eblas ankaŭ ĉie proponi pliigon de Esperanto-lernado en lernejoj.

 

Krome eblus enmiksiĝi en fundamentajn politikajn demandojn - ekzemple en Germanio indas proponi simpligon de la ekstreme komplika imposta sistemo kaj postuli, ke enspezoj ĝis la limo de malriĉeco estu ne nur senimpostaj, sed ankaŭ sen socialaj kotizoj.

 

Eĉ sur loka nivelo UM povas kontribui per specialaj ideoj surbaze de la principo "pensu tutmonde - agu loke" de la Agendo 21, ekzemple per la ideo de justkomercaj urboj .

 


Viaj opinioj kaj proponoj por ŝanĝoj kaj aldonoj estas ĉiam bonvenaj! Skribu al nia reta forumo (vidu sub "Aktualaĵoj") aŭ al <um (ĉe) unu-mondo.org>.  


Vidu ankaŭ la - ne plu tute aktualan - informilon de UM.

UNU MONDO  | www.unu-mondo.org